Nakış, duvardaki büyük panodan önce avuç içi kadar bir kumaşta başlar. İlk akşamın hedefi çiçek işlemek değil, iğnenin kumaşın iki yüzü arasında kaybolmadan gidip gelmesidir. Kasnak, ip ve bir çizgi yeter. Güzel görünmek ikinci parçanın işidir.

Kasnak ve kumaş

İnce pamuklu bir bez, ilk deneme için kalın kot kumaştan daha kolay delinir. Kumaşı kasnağın iki halkası arasına koyun. Davul gibi şişirmeyin; fazla gergin kumaş çekince dalgalanır. Hafifçe gerilmiş, elimle itince az oynayan bir yüzey yeter. Vidayı üstte tutun ki kucağınıza batmasın.

Kumaşın kenarı kasnaktan taşsın. Taşmayan parça, halkadan kaçar. Defter ciltlerken kâğıdı katlamak nasıl ölçüyü belirliyorsa, burada da kasnağın dışındaki pay ölçüdür. Eski bir gömlek kumaşı da olur. Çok eskimiş, incelmiş bez ise iğnenin ağırlığında yırtılabilir.

İplik ve iğne

Nakış ipi genellikle birkaç telin bir araya gelmesinden oluşur. Hepsini birden kullanmayın. İki veya üç tel ayırmak, ilk çizgiyi hantallaştırmaz. İpi fazla uzun kesmeyin. Dirsekten parmak ucuna kadar bir boy, düğüm düğüm olmadan çalışır. Uzun ip takılır, kısalır, sinir bozar.

İğnenin gözü ipi alacak kadar geniş, ucu kumaşı zorlamayacak kadar ince olsun. İpi gözden geçirmek için ucunu ıslatıp inceltmek eski bir alışkanlıktır. Çok ıslatmayın. Örgüye başlarken olduğu gibi burada da aleti az tutmak, ilk günü kurtarır. Bir iğne, bir makas, bir kasnak. Gerisi sonra gelir.

Düz dikiş

Kumaşın solundan sağa doğru, eşit aralıklı küçük çizgiler düşünün. İğneyi alttan çıkarın, kısa bir mesafe ileriden batırın, aynı mesafe kadar boşluk bırakıp yine çıkarın. Altta da üstte de kesik kesik bir yol oluşur. Bu düz dikiştir. Araları birbirine eşit olsun diye cetvel şart değildir. İlk sırada eşitlik bozulursa sökün. Sökmek, öğrenmenin parçasıdır.

Düğümü kumaşın ön yüzünde bırakmayın. Küçük bir düğüm arkada kalabilir. Düğümsüz başlamak daha temizdir ama ilk gün düğüm affedilir. İpi çekerek kumaşı büzmeyin. Çizgi büzülüyorsa fazla sıkmışsınızdır. Bir ilmek geri gelip gevşetin.

Geri dikiş

Düz dikiş oturunca aynı çizgiyi daha sıkı bir hat yapmak için geri dikiş deneyin. İğneyi önden çıkarın, bir önceki deliğe geri batırın, sonra ileriden yeniden çıkın. Her yeni ilmek, bir öncekine değerek ilerler. Ortaya kesintisiz bir çizgi çıkar. Yazı veya basit bir dal bu çizgiyle kurulur. İlk dalı eğri olursa adını eğri dal koyun. İsim, hatayı işe çevirir.

İplik bittiğinde arkada, birkaç ilmeğin altından geçirip kesin. Ön yüzde uzun bir kuyruk bırakmayın. Kuyruk takılır, çeker, çizgiyi söker.

Saklamak ve ara vermek

Kasnağı dolu dolu, kumaş gerili halde günlerce bırakmayın. Halka iz yapabilir. İş bitince veya ara verince kumaşı çıkarın, düz katlayın, iğneyi kumaşın kenarına saplayın. İpi düğümlemeyin ki ertesi gün çözülsün.

İlk parçada renk çokluğu aramayın. Tek renk, elin hareketini gösterir. İkinci parçada ikinci rengi ekleyin. Üçüncü günden önce tablo vaat etmeyin. El yorulursa bırakın. Nakış, ekran gibi sonsuz kaymaz. Yarın aynı ilmek yerinde durur.

Sık sorulan sorular

Kasnak şart mı? Şart değil ama kumaşı tutmayı kolaylaştırır. Elinizde yoksa kumaşı bir kartona tutturup küçük bir alan da deneyebilirsiniz. Karton iğneyi yorar, süreyi kısa tutun.

Hangi kumaş yırtılmaz? Sık dokunmuş pamuklu bez ilk gün için rahattır. Çok ince ve eskimiş kumaş çabuk delinir.

İlk günde çiçek işlenir mi? İşlenmeyebilir. Düz bir çizgi ve küçük bir dal yeter. Çiçek, bu iki hareket oturunca gelir.

Adımlar

Kumaşı kasnağa gerin: Pamuklu kumaşı kasnağa, davul gibi değil, hafif gergin takın. Vida elinize batmayacak tarafta dursun.
İpi inceltin: Nakış ipi demetini ayırın. İlk denemede iki veya üç tel kullanın, iğnenin gözünden geçirin.
Kısa bir çizgi dikin: Önce eşit aralıklı düz dikiş, sonra aynı çizgiyi geri dikişle daha sıkı bir hat hâline getirin.