İkinci El Kitapçıda Raf Arasında Vakit Geçirmek

İkinci el kitapçının kapısı açılınca kâğıt, toz ve mürekkep bir arada kokar. Raflar her zaman boy sırasına dizilmiş değildir; konu, renk veya sadece sığdığı yere göre durur. Bu dağınıklık kusur olmak zorunda değildir. Aramadan bulmanın mekânıdır. Yine de eli boş dönmemek, daha doğrusu eve pişmanlık taşımamak için küçük bir usul işe yarar.

Rafta kaybolmanın ölçüsü

İçeri girer girmez her sırayı tüketmeyin. Bir duvar seçin. Gözünüzün hizasından başlayın, diz çökmeden önce o bandı bitirin. Diz çökmek gerekirse çantanızı geçişe bırakmayın. Dar koridorda başka bir okur da aynı sırt yazısına bakıyor olabilir. Okuma alışkanlığını küçük adımlarla kuran kişi, burada da bir kitaptan fazlasını zorla almamalıdır.

Bir kitap, o gün için yeter. İkinciyi ancak birincinin neden elinizde kaldığını bir cümleyle söyleyebiliyorsanız düşünün. Söyleyemiyorsanız onu rafa bırakmak, dağınıklığa yenilmek değildir. Seçmektir. Rafın en altındaki sıra genellikle tozlu ve sürprizlidir; oraya en son bakın, yoksa sırtınız yorulur ve üst rafları atlarsınız.

Sırt yazısı ve iç sayfa

Kapağı yıpranmış bir kitap, kötü bir kitap demek değildir. Sayfa kopuk mu, küf kokusu var mı, kalem notu okumayı engelliyor mu, bunlara bakın. Önceki okurun kenar notu kimine hazine, kimine gürültüdür. Karar sizin. Fiyat kurşun kalemle yazılmışsa ve silikse sorun. Kapaktaki fiyat ile iç kapaktaki farklıysa tezgâhtakini esas alın ve bunu yüksek sesle teyit edin.

İlk sayfayı açıp bir paragraf okumak, kapağın vaadiyle içeriğin sesini ayırmanıza yarar. Ses size sert geliyorsa bırakın. Beğenmediğiniz kitabı almak, onu kurtarmak değildir. Başka bir okur o cümleyi sevebilir. Sayfa kenarını kırmayın, ıslak elle çevirmeyin. Kitap henüz sizin değildir; rafta durduğu sürece ortak bir eşyadır.

Konu aramak ile rastlantı

Belirli bir kitabı arıyorsanız bunu kısaca söyleyin. Tezgâhın arkası, rafın önünden daha çok şey bilir. Ama her gelişinizde liste uzatmak, rastlantıyı da öldürebilir. Bir gelişte ya arayın ya da gezinin. İkisini birden yapmak dikkati böler. Mahalle esnafıyla kurulan kısa sohbet burada da geçerlidir: ne aradığınızı bir cümleyle söylemek yeter.

Hayat hikâyenizi anlatmak zorunda değilsiniz. Tezgâh meşgulse sorunuzu bırakıp rafa dönün. Kitap bulunamazsa kızmayın. İkinci el, depo sözü vermez. İsterseniz adı bir kâğıda yazıp bırakabilirsiniz; bunu her dükkân kabul etmez. Kabul etmiyorsa ısrar etmeyin. Başka bir gün uğramak, sipariş defteri tutturmaktan daha hafif bir bağdır.

Bütçe ve yığın

İkinci el, ucuz olduğu için her şeyi almak anlamına gelmez. Eve götüremeyeceğiniz yığın, okunmamış bir suçluluk olur. Çantanıza sığan ve bu ay açacağınız kadarını seçin. Kararsız kaldığınız kitabı rafa geri bırakmak, onu başkasına bırakmaktır. Bu da iyi bir sonuçtur. Fiyat pazarlığı her dükkânda beklenmez.

İndirim istiyorsanız bunu kibarca ve tek sefer sorun. Israr, tezgâhın temposunu bozar. Birkaç kitabı birlikte alınca dükkân kendi payını söyleyebilir; siz bunu baştan talep etmeyin. Cebinizdeki sınırı dükkâna girmeden koyun. Sınır, cimrilik değil, rafın sizi sürüklemesine karşı küçük bir korkuluktur.

Eve dönünce

Kitabı hemen bitirmek zorunda değilsiniz. Kapağına, neden seçtiğinizi bir cümleyle not edin. O cümle, üç hafta sonra elinize aldığınızda niyeti hatırlatır. Okumadan yeni bir kitapçı turuna çıkmak yığını büyütür. Önce birini açın, sonra yeniden gezinin. Bu sıra, ikinci elin vaadini tüketmeden kullanmanın yoludur.

Okuduğunuz kitabı hemen elden çıkarmak zorunda da değilsiniz. Rafta yer varsa dursun. Yer yoksa bir arkadaşa veya aynı dükkâna geri vermek döngüyü sürdürür. Kitap, bitince de bir sokak eşyası olabilir. Onu pencere önünde güneşte unutmayın; kâğıt solar, koku ağırlaşır. Gölge ve kuru bir raf yeter.

Sık sorulan sorular

Küflü kitabı almalı mıyım? Küf kokusu eve yayılabilir. Emin değilseniz bırakın. Güzel kapak, kokunun önüne geçmez.

Kenar notlu kitap alınır mı? Notlar okumayı bölüyorsa almayın. Size eşlik edecek kadar seyrekse, önceki okurun izi hoş bir katman olabilir.

Her hafta uğramak gerekir mi? Gerekmez. Rafın yenilenmesi dükkâna göre değişir. Sık uğramak borçluluk yaratmasın. Keyfiniz olduğu hafta yeter.